ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ή ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΗ

Το όνοµα  Ορθοπαιδική εµφανίσθηκε  για  πρώτη  φορά  στη  διεθνή βιβλιογραφία  το 1741. Το σχηµάτισε ο Γάλλος ιατρός Nicolas Andry (1658-1742), καθηγητής στο Πανεπιστήµιο των Παρισίων από τις ελληνικές λέξεις “Ορθός” και “Παιδίον” (ίσιο παιδί) και το παρουσίασε στο βιβλίο του «Traite d΄ orthopédie ou l΄art de prevenir et corriger dans les enfants les difformites du  corps»  «Πραγµατεία  περί  ορθοπαιδικής  ή  τέχνη  της  προλήψεως  και διορθώσεως των σωµατικών δυσπλασιών (ή παραµορφώσεων) στα παιδιά». Η ακριβής αναφορά στο βιβλίο αυτό για το όνοµα έχει ως εξής: “Quant au titre en  question,  Orthopédie,  je  l΄  ai  formé  de  deux  mots  grecs  a΄  savoir d΄Orthos, qui verit dire Droix, et paidion, qui signifie Εnfant”. Το όνοµα αυτό έγινε αποδεκτό προοδευτικά από όλα σχεδόν τα κράτη και σιγά σιγά επεκτάθηκε και στους ενήλικες.

Ειδικά    η    Αµερικανική    Ακαδημία    Ορθοπαιδικών    Χειρουργών (ΑΑΟS), η µεγαλύτερη  στον  κόσµο  (αριθµεί  20  χιλιάδες  περίπου  µέλη),  πέραν  της αποδοχής    του    ονόµατος    Ορθοπαιδική,    τοποθέτησε    στο    κέντρο    του εµβλήµατός της τις λέξεις “Ορθόν Παιδίον” µε ελληνικούς χαρακτήρες. Το έµβληµα αυτό αποτυπώνεται στο εξώφυλλο εκατοντάδων βιβλίων ή εντύπων που εκδίδει αλλά και στις τεράστιες αφίσες που εκθέτει στα ετήσια συνέδριά της. Στην Ελλάδα το όνοµα Ορθοπαιδική βρέθηκε να γράφεται µε ε από το “Ορθός” και “Πέδη” (τροχοπέδη) αλλάζοντας την ιστορική του ετυµολογία και προέλευση. Πουθενά δεν αναφέρεται πότε, πώς και από ποιους έγινε αυτή η αλλαγή,  οπωσδήποτε  όµως  δεν  έγινε  από  κανένα  συλλογικό  όργανο  και βεβαίως    ούτε    από    τον κ. Χρυσοσπάθη, πρώτο΄Ελληνα  καθηγητή Ορθοπαιδικής, ο οποίος απλώς το  δέχθηκε, αν και δεν συµφωνούσε µε την προέλευση από το “Ορθός” και “Πέδη”. Προτιµούσε το όνοµα “Ορθωτική”.Φαίνεται  λοιπόν  ότι  µέχρι  τις  αρχές  του  20ου    αιώνα  το  όνοµα Ορθοπαιδική εγράφετο µε αι, όπως αναφέρεται στο λεξικό «Ιατρική» του υφηγητού της Ιατρικής του Πανεπιστηµίου Αθηνών Γ. Καρυοφύλλη (Β΄τόµος, σελίδα    370, έκδοση 1896) και επιβεβαιώνεται από τον καθηγητή Ι. Χρυσοσπάθη στο βιβλίο του «Ορθοπεδική» (έκδοση 1932, σελίδα 5) µε τη φράση: «δι΄ ό και απεκάλεσεν ταύτην ο Andry «Ορθοπαιδική» εκ του “Ορθός” και “Παις”»  και συνεχίζει: «το όνοµα αυτό του ηµέτερου κλάδου διετηρήθη µέχρι των ηµερών ηµών (αρχές του 20ου  αιώνα)». Είναι λοιπόν λίαν πιθανόν ότι ένας από τους ελάχιστους ΄Ελληνες Ορθοπαιδικούς, που σπούδαζαν τότε κυρίως στη Γαλλία, να µετέφεραν το όνοµα “Ορθοπεδική” στα ελληνικά µε εαπό το Γαλλικό του Andry “Orthopédie” χωρίς να λάβουν υπόψη τους ότι το γαλλικό  é, όπως  αναφέρεται  στο  λεξικό  του  καθηγητού  Γ.  Μπαµπινιώτη (σελίδα  1728)  αποδίδει  το  ελληνικό   αι όπως   pédiatrique:  παιδιατρική, pédagogie: παιδαγωγική, péderastie: παιδεραστία κ.ά. Και εκ  των  υστέρων ανεζήτησαν ρίζες στην ελληνική γλώσσα για να το στηρίξουν. ∆ιότι είναι παράδοξο, εκείνοι που άλλαξαν την ονοµασία “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική”, επειδή δεν τους ικανοποιούσε, να µη δηµιούργησαν ένα καινούργιο διαφορετικό όνοµα πιο αντιπροσωπευτικό κατά τη γνώµη τους αλλά να πήραν το ιστορικό  όνοµα και να    αλλοίωσαν την ετυµολογία του αφήνοντάς το φωνητικά ακριβώς το ίδιο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 εκδηλώθηκε σε διεθνές επίπεδο µια τάση αλλαγής του ονόµατος    “Ορθοπαιδική”σε “Ορθοχειρουργική” – “Orthosurgery” κατά το “Neurosurgery” -“Νευροχειρουργική”  ή “Bone Surgery” µε διάφορα επιχειρήµατα και δηµοσιεύσεις (Kirkup 1991 & 1993). Η σκέψη µήπως γίνει εκµετάλλευση από τους κύκλους αυτούς του εξωτερικού, της αδικαιολόγητης αλλαγής  του ονόµατος “Ορθοπαιδική” σε “Ορθοπεδική” στην Ελλάδα από το αρχικό του Andry έφερε στο προσκήνιο το ζήτηµα. Η γενική συνέλευση της Πανελλήνιας Ορθοπαιδικής Εταιρείας (ΕΕΧΟΤ)µετά    από    εισήγηση    πολλών        καθηγητών        Ορθοπαιδικής    Ελληνικών Πανεπιστηµίων και ύστερα από πολλές συζητήσεις αφού ζήτησε τη γνώµη τριών  καθηγητών   γλωσσολογίας   από   τα   Πανεπιστήμια   Αθηνών   και Θεσσαλονίκης,    αποδέχθηκε    το    1997    την    επαναφορά του ονόµατος “Ορθοπαιδική” στις ιστορικές του ρίζες γράφοντάς το µε αι, όπως ακριβώς το σχηµάτισε  το  1741  ο  καθηγητής  Nicolas  Andry  από  τις  ελληνικές  λέξεις “Ορθόν Παιδίον”. Συµπερασµατικά µπορεί να λεχθεί ότι το θέµα δεν είναι ποιο από τα δύο  ονόµατα  είναι  ετυµολογικά  σωστό  ή  ποιο  καλύπτει  περισσότερο  το αντικείµενο της Ορθοπαιδικής σήµερα. Και τα δύο ονόµατα είναι σωστά και τα δύο δεν καλύπτουν πλήρως όλο το φάσµα της Ορθοπαιδικής σήµερα. Το θέµα είναι καθαρά ιστορικό και η απόφαση της Ελληνικής  Εταιρείας Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυµατολογίας να γράψει το όνοµα «Ορθοπαιδική» µε  αι δεν σηµαίνει αλλαγή ονόµατος, αλλά επαναφορά του ονόµατος στις ιστορικές του ρίζες όπως το πρωτοσχηµάτισε ο καθηγητής N. Andry το 1741. Θα ήταν τραγικό ένας καθηγητής από άλλη χώρα να δίνει πριν από 260 χρόνια ελληνικό όνοµα σε ένα καινούργιο κλάδο της ιατρικής τιµώντας την ελληνική γλώσσα όταν δεν υπήρχε ελληνικό κράτος, το όνοµα αυτό να γίνεται αποδεκτό από τις Ορθοπαιδικές Εταιρείες όλου σχεδόν του κόσµου και η Ελληνική Ορθοπαιδική Εταιρεία να απεµπολεί την τιµή αλλάζοντας µόνο αυτή το όνοµα.
Θεσσαλονίκη, ∆εκέµβριος 2002 
Παν. Π. Συµεωνίδης (+2010)
Καθηγητής – Ακαδηµαϊκός (ΑΜ)
Πρόεδρος του Κολεγίου
Ελλήνων Ορθοπαιδικών Χειρουργών


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Kirkup JR. Nicolas Andry and 250 years of Orthopaedy. Editorial. J Bone Joint Surg (Br) 1991, 73B: 361-2
2. Kirkup JR. “Orthopaedy”  “Orthopaedics” or “Orthosurgery”. British Orhopaedic News. Spring 1993 - London 3. Βαρβαρούσης  Α.  Ιστορία  της  Ορθοπαιδικής  2001  Παρισιάνος  – Αθήνα
4. Γερµάνης Ι. Προσωπική Επικοινωνία
5. Ηλιόπουλος ΚΣ. Οι πρωτοπόροι της Ορθοπεδικής. 1991 σελ 197 – Αθήνα
6. Καπετάνος Γ. Πρόλογος. Ορθοπαιδική: 1994
7. Μαλίζος Κ. Προσωπική Επικοινωνία
8. Μπαµπινιώτης Γ. Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας 1998 σελ. 1287 – Αθήνα
9. Πουρνάρας Ι. Επιστολή: Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 17-18
10. Σουκάκος Π. Προσωπική Επικοινωνί
11. Συµεωνίδης Π. Πρόλογος.Ορθοπεδική: 1984 University Studio Press – Θεσσαλονίκη
12. Συµεωνίδης Π. Επιστολές. Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 13-15 
13. Χαρτοφυλακίδης Γ. Επιστολή. Ορθοπαιδική: 1994 σελ. 15 
14. Χρυσοσπάθη Ι. Ορθοπεδική: 1932 σελ. 6 – Αθήνα

© Thomas Lakkos 2015